Ölçegli çetleşmeleriň girişi

Ölçegli dewiasiýa ölçegleriň nominal ölçeglerini aýyrýan algebraik tapawudy bolup, ony hakyky dewiasiýa we çäk dewiasiýasyna bölmek bolýar.

1） Hakyky üýtgeşiklik. Hakyky ululykdan nominal ululygy aýyrlan üýtgeşiklik hakyky üýtgeşiklik diýilýär. Hakyky üýtgeşiklik "Ea" we "Ea" bilen görkezilýär.

2） Çäklendirme deflýasiýa. Çäklendirme ölçegi bilen onuň nominal ölçeginiň arasyndaky algebraik tapawut çäk deflýasiýa diýilýär. Çäklendirme deflýasiýasynda ýokarky çäk deflýasiýa we aşaky çäk deflýasiýa bar. Ýokarky çäk deflýasiýa, ýokarky çäk ölçeginiň nominal ölçegden algebraik deflýasiýadyr. Aşaky çäk deflýasiýa bolsa, aşaky çäk ölçeginiň nominal ölçegden algebraik deflýasiýadyr. Deflýasiýa gymmaty pozitiw, negatiw ýa-da nol bolup bilýän san gymmatydyr. Deşigiň we şaftyň ýokarky çäk deflýasiýa degişlilikde "ES" we "es" bilen, aşaky çäk deflýasiýa bolsa "li" bilen görkezilýär.

Esasy çykgynsyzlyk

Milli çäk we laýyklyk standartlarynda nol çyzygyna iň ýakyn ýokarky çäk çetleşmesi ýa-da aşaky çäk çetleşmesi esasy çetleşme diýlip atlandyrylýar, ol çydamlylyk zolagynyň nol çyzygyň deňeşdirilen ýerinden çetleşmesini kesgitlemek üçin ulanylýar.

Ölçegli çydamlylyk

Ölçeg çydamlylyklary ölçeglerde rugsat berilýän üýtgeşmelerdir. Ölçeg çydamlylyk ýokarky çäk ölçegi bilen aşaky çäk ölçegi arasyndaky algebraik tapawudyň absolýut gymmatyna we ýokarky çäk bilen aşaky çäk çetleşmesiniň arasyndaky algebraik tapawudyň absolýut gymmatyna deňdir. Çydamlylyk absolýutdyr we negatiw ýa-da nol bolup bilmez (çydamlylyk nol, bölek işlenilmez). Deşik we şaft çydamlylyklary degişlilikde "Th" we "Ts" bilen görkezilýär.

Standart çydamlylyk

Zolagyň ölçegini kesgitlemek üçin milli standartda görkezilen çydamlylyk gymmaty standart çydamlylykdyr. Çydamlylyk zolagy Çydamlylyk zolagynyň diagrammasynda, meýdanyň çäkleriniň we aşaky çäkleriniň ýa-da ölçeg çäginiň we aşaky çäginiň üstünden ölçegleri iki göni çyzyk bilen görkezilýär. Ol çydamlylygyň ululygy we esasy çydamlylyk hökmünde nol çyzyga garanyňda ýerleşýän ýeri bilen kesgitlenýär (1-nji suratda görkezilişi ýaly).

Çydamlylyk zolagy